Pułki o rodowodzie Powstania Wielkopolskiego

O powrocie Bydgoszczy do Polski zadecydowały postanowienia traktatu wersalskiego z 28 czerwca 1919 r. Jego ratyfikacja nastąpiła jednak dopiero pół roku później, 10 stycznia 1920 r.
Wkrótce wojska polskie wkroczyły do tych powiatów b. Księstwa Poznańskiego, które same nie zdołały wcześniej zrzucić jarzma niewoli. W Bydgoszczy witano je 20 stycznia, natomiast w przeddzień wkroczenia oddziałów wojskowych władza nad miastem przeszła w ręce Polaków.
Pierwszy konny patrol żołnierzy polskichchwjechał na Stary Rynek 20 sycznia 1920 r. około
godz. 10.40. W ślad za nim przybyły dalsze oddziały zwiadowcze. Około godz. 13 pojawiły się główne siły polskie - żolnierze 6 pułku piechoty z mjr. Bernardem Śliwińskim na czele, artyleria i ułani z Gniezna.
W dzień później do Bydgoszczy przybył sztab 15 dywizji piechoty a płk. Albinem Jasińskim na czele, który objął stanowisko komendanta garnizonu bydgoskiego. Właściwa ceremonia powołania garnizonu odbyła się 22 styczna 1920 r. Na uroczystość przybył naczelny dowódca
Powstania Wielkopolskiego gen. Józef Dowbór - Muśnicki w towarzystwie oficerów wojsk alianckich z Francji, Anglii i Włoch. Na placu Wolności miała miejsce defilada wojsk garnizonu bydgoskiego, natomiast na Starym Rynku została odprawiona uroczysta Msza św.

62 PUŁK PIECHOTY WIELKOPOLSKIEJ

Wszystkie bydgoskie pułki wywodziły swój rodowód z czasów Powstania Wielkopolskiego.
Za najbardziej bydgoski uchodził 62 pułk piechoty ( dawny 8 pułk strzelców wielkopolskich ),
zwany często potocznie " dziećmi bydgoskimi ". Poza chlubnymi tradycjami walk powstańczych o Poznań, Kobylą Górę, Rynarzewo, Kcynię, Szubin i Budzyń pułk wyróżnił się też w wojnie polsko - bolszewickiej, w bitwach pod Berdyczowem, Koziatyniem, Warszawą i Zambrowem. Data 26 kwietnia 1920 r. upamiętniająca zwycięstwo nad Rosjanami pod Berdyczowem, kiedy to żołnierze zdobyli dużo broni i sprzętu oraz wzięli do niewoli pokaźną liczbę jeńców, przeszła do kalendarza jako dzień święta pułkowego. Od 5 lutego 1920 r. 62 pułk piechoty wielkopolskiej mial własny sztandar ufundowany przez społeczeństwo Bydgoszczy. Od stycznia 1920 r. 62 pułk piechoty stacjonował w koszarach przy ul. Warszawskiej. Pomieszczenia te uzyskały nazwę koszar im. gen. Franciszka Rymkiewicza.

DSC_4400a.jpg Zakończenie Szkoły Podoficerskiej - 6.03.1936r. W pirwszym rzędzie od lewej strony siedzi mjr Jan Gawroński - w 1939 r. dowódzca Bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej.
W ostatnim rzędzie od prawej strony czwarty stoi kapral Mieczysław Dąbrowski a szósty stoi kapral Leonard HetzigDSC_4401a.jpgElewi Szkoły Podoficerskiej wracają z manewrów do koszar przy ul.Warszawskiej,po prawej stronie jest widoczny obelisk pułkowy zniszczony w czasie hitlerowskiej okupacji.DSC_4405a.jpg

61 PUŁK PIECHOTY WIELKOPOLSKIEJ

61 pułk piechoty przeszedł podobne koleje losu, co 62 pułk piechoty, z tym iż miano bydgoskiego otrzymał dopiero od 1 listopada 1921 r. wcześniej bowiem stacjonował w Gnieźnie.
W czasie Powstania Wielkopolskiego żołnierze 7 pułku strzelców wielkopolskich ( poprzednik 61 pułku piechoty ) wyróżnili się bohaterstwem w walkach o Poznań oraz w obronie północnej linii frontu wielkopolskiego.W czasie wojny z bolszewikami walczą w składzi 15 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej, biorą udział w Operacji Kijowskiej, walczą nad Dnieprem i pod Berdyczowem.
Największy sukces jednostka ta odniosła 29 maja 1920 r. pod Pleszczenicą ( na wschód od Mińska Białoruskiego ). Odtąd dzień ten obchodzono co roku jako święto pułkowe. Pułk stacjonował w koszarach przy ul. Północnej ( obecnie ul. Powstańców Warszawy).
Pod koniec sierpnia 1939 r. zmobilizowany 61 Pułk Piechoty Wielkopolskie rozmieszczono na tzw.
przedmościu bydgoskim w okolicach Zielonczyna, Kruszyna i Osówca. 3 września przeformowane pododdziały pułku wycofano w kierunku Bydgoszczy. Rozpoczęły się walki, w trakcie których ponosząc dotkliwe straty dotarł pułk do Warszawy. Brał udział w jej obronie do końca. W całej kampanii wrześniowej zginęło 35 oficerów i ponad 900 żołnierzy, a rannych zostało blisko 1200, Ci którzy nie polegli trafili do niewoli.

DSC_4407a.jpgDSC_4408a.jpg

15 PUŁK ARTYLERII LEKKIEJ

Jednostka, którą później nazywano 15 pułkiem artylerii lekkiej, stanowiła w czsach powstania wielkopolskiego zaczątek tamtejszej artylerii. Wówczas artylerzyści walczyli w bitwach pod Szubinem, Kcynią, Rynarzewem, Inowrocławiem i Zbąszynem. W kampanii bolszewickiej żołnierae tego pułku uczestniczyli w wyprawie na Kijów, w walkach w okolicach Mińska Białoruskiego i w bitwie warszawskiej.

DSC_4409a.jpg

16/2 PUŁK UŁANÓW WIELKOPOLSKICH

16 pułk ułanów wielkopolskich miał, jak więszość bydgoskich jednostek wojskowych, rodowód wielkopolski. Dnia 29 grudnia 1918 roku, w dwa dni po oswobodzeniu Poznania, z inicjatywy ziemian, Stanisława hr. Korzbok - Łąckiego, Mieczysława hr. Kwileckiego i plutonowego artylerii konnej Wojciecha Świerczyka powstaje w miasteczku Lwówek i w majątku Posadowo oddział konny w sile 33 szabel. Dowództwo nad nim obejmuje Wojcech Świerczyk, jego zastępcą jest kapral Mieczysław Kwilecki. W czasie powstania oddział bral udział w walkach na froncie zachodnim. W dniu 1 września 1919 r. na jego bazie sformowano 2 pułk ułanów wielkopolskich.
W listopadzie pułk otrzymał sztandar ufundowany przez Koło Ziemianek Wielkopolskich.
17 styczna 1920 r. w ramach unifikacji z wojskiem polskim, pułk otrzymał numer 16, a jego siedzibą w kilka dni później została Bydgoszcz." Biali ułani ", nazywani tak od rogatywki otoczonej białym otokiem, wprowadzili się do obiektu koszarowego przy ul. Szubińskiej, do której przylagały rozległe tereny nadające się do przeprowadzania ćwiczeń kawaleryjskich ( obecnie osiedle błonie). Do tej jednostki należało także piękne kasyno oficerskie zlokalizowane w willi przy Placu Poznańskim.
W czasie wojny polsko - bolszewickiej jednostka walczyła na froncie ukraińskim, gdzie zmagała się głównie z armią konną Siemiona Budionnego. Kampania ta znaczona była bitwami pod Koziatyniem,Rohoźnem i Szczurowicami. Dla upamiętnienia tej ostatniej batalii dzień 26 lipca obchodzono jako święto pułkowe. Do Bydgoszczy pułk powrócił w listopadzie 1920 r. w mocno zmniejszonym składzie. W latach międzywojennych wielu oficerów i podoficerów pułku osiągało bardzo dobre wyniki w ogólnopolskich i międzynarodowych zawodach hippicznych.

26 PUŁK UŁANÓW WIELKOPOLSKICH

W obliczu nadciągającej nawały ze wschodu także mieszkańców wielkopolski ogarnął zapał do obrony dopiero co powstałego kraju. I tak z inicjatywy hrabiego Ignacego Mielżyńskiego w ciągu zaledwie 2 tygodni powstał 1 Ochotniczy Pułk Jazdy Wielkopolskiej nr 215. Powstał częściowo z zapasowych szwadronów 15 i 16 Pułków Wielkopolskich, a częściowo z ochotników pochodzących z kręgów ziemiańskich, akademickich i rolniczych, przychodzących do jednostki z własnymi końmi i rzędem. Choć hrabia częściowo sam wyposażał swoich ludzi, to jednak wszyscy otrzymali broń dopiero w przeddzień wyruszenia na front, czyli już po 4 tygodniach ćwiczeń. Koni brakowało nadal i 12 Sierpnia pułk wyruszył licząc w swym stanie 878 ludzi i 350 koni.

Melzynski.jpg

Już 18 Sierpnia ledwo co wyszkoleni ochotnicy przeszli swój chrzest bojowy zdobywając Brodnicę z rąk sowieckich. Pozwoliło to oswobodzić całe Pomorze spychając masę sowieckich wojsk za granicę pruską.
Następnie z frontu pomorskiego pułk został przetransportowany na Białoruś i tam przydzielony do XXIX brygady piechoty jako grupa płk. Wrzalińskiego przeszedł od Słonimia, poprzez Mir, Baranowicze aż do Mińska. Zdobywając go 16 Października.
Po wojnie odpowiedzialny był za zabezpieczenie granicy wschodniej w okolicy Baranowicz gdzie od 1921 roku już jako 26 Pułk Ułanów Wielkopolskich stacjonował.
W 1934 po ukończeniu szkoły kawalerii w Grudziądzu 26 Pułk wybrał wtedy jeszcze podporucznik Witold Pilecki.

Pilecki_Slub_7_04_1931.jpg

Więcej o 26 Pułku Ułanów Wielkopolskich na stronie Koła Przyjaciół tego pułku.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License